بررسی عملکرد شرکت بورس انرژی ایران

on .

شرکت بورس انرژی ایران با هدف ساماندهی، پذیرش، نظارت و تسهیل انجام معاملات حامل‏های انرژی و اوراق بهادار مبتنی بر حامل‏های انرژی، فراهم آوردن دسترسی غیر تبعیض آمیز و منصفانه اعضاء به بسترهای معاملاتی، همكاری و هماهنگی با نهادهای مالی، شركت‌ها، سازمان‌ها و نهادهای متولی بازارهای انرژی از جمله وزارتخانه‎های نفت، نیرو و صنعت و معدن و تجارت و شرکت‎های ملی نفت ایران، ملی پالایش و پخش فرآورده‎های نفتی ایران، ملی صنایع پتروشیمی، توانیر، مدیریت شبکه برق ایران، مدیریت منابع آب ایران و سازمان حفاظت محیط زیست و همچنین انجام سایر وظایف محوله در اساسنامه شرکت، در ۱۷/۴/۱۳۹۱ با مجوز شورای عالی بورس و اوراق بهادار به عنوان چهارمین بورس رسمی کشور به صورت شرکت سهامی عام تاسیس شده و تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار فعالیت خود را آغاز کرد.

بر اساس مجوز صادره توسط شورای عالی بورس در خصوص تأسیس بورس انرژی، ترکیب سهامداری این شرکت به میزان ۶۰ درصد نهادهای مالی(نماد انرژی ۱)، ۲۰ درصد فعالان صنعت برق و نفت (نماد انرژی ۲) و ۲۰ درصد عموم مردم (نماد انرژی ۳) و با قید محدودیت ۵/۲ درصد برای هر متقاضی از طرف سازمان بورس و اوراق بهادار تعیین گردید. بر اساس اساسنامه شرکت هر گروه تنها در درون دسته سهامداران خود میتوانند اقدام به نقل و انتقال سهام نمایند (مگر با تصویب هیئت مدیره سازمان بورس)

بورس انرژی ایران دارای سه بازار فیزیکی، مشتقه و فرعی می‏باشد. در بازار فیزیکی، کالاهای پذیرفته شده در بورس و در بازار مشتقه، اوراق بهادار مبتنی بر کالاهای پذیرفته شده در بورس مورد معامله قرار می‏گیرند. کالاهای تک محموله‏ای و خارج از گونه نیز در بازار فرعی قابلیت معامله دارند. بازار فیزیکی خود شامل سه تابلوی برق، نفت و گاز و تابلوی سایر حامل‌های انرژی و بازار مشتقه شامل سه تابلوی قرارداد سلف موازی استاندارد، قرارداد آتی و قرارداد اختیار معامله می‏باشد. همچنین هر یک از تابلوها دارای دو رینگ داخلی و بین‏المللی هستند. در بازار فیزیکی معاملات در قالب قراردادهای نقدی، نسیه، سلف، کشف پریمیوم انجام می‎پذیرند و قراردادهای آتی، اختیار معامله و سلف موازی استاندارد و … نیز قابلیت معامله در بازار مشتقه را دارا می‎باشند.

سرمایه اولیه شرکت در اسفند سال ۹۱  که بورس انرژی به طور رسمی فعالیت خود را با انجام معاملات برق، قطران و زغال‎سنگ آغاز نمود.۲۰۰ میلیارد ریال در نظر گرفته شد و در اردیبهشت سال ۹۴ از محل آورده نقدی و مطالبات حال شده سهامداران این مبلغ به ۶۰۰ میلیارد ریال افزایش یافت.

انرژی۳ که در سال مالی منتهی به اسفند ۹۶ با سرمایه ۶۰۰ میلیارد ریالی به ازای هر سهم ۳۱۸ ریال سود داشت، در سال مالی ۹۷ توانسته ۴۲۴ ریال سود به ازای هر سهم محقق سازد.

درآمد ها :

درآمد های بورس انرژی به دو بخش عملیاتی و غیر عملیاتی تقسیم میگردد. درحالیکه در سال مالی منتهی به اسفند ۹۶ درآمد های عملیاتی بورس انرژی ۶۷ میلیارد ریال بوده است، در سال مالی ۹۷ توانسته این مبلغ را با افزایش ۹۹ درصدی به ۱۳۳ میلیارد ریال برساند. همچنین درآمد های غیر عملیاتی هم که در سال مالی ۹۶ حدود ۱۶۸ میلیارد ریال بوده است برای سال مالی ۹۷ با افزایش ۱۶ درصدی به ۱۹۶ میلیارد ریال رسیده است.

درآمد های عملیاتی :

در نمودار زیر درآمد های عملیاتی به تفکیک در دوره های مختلف مقایسه شده است : (ارقام به میلیارد ریال)

در جدول زیر نحوه درآمد های بورس انرژی توضیح داده شده است :

همانطور که مشاهده شد عمده درآمد عملیاتی شرکت بورس انرژی از کارمزد معاملات بازار فیزیکی حاصل میگردد . در حالیکه مجموع ارزش معاملات این بازار در سال مالی منتهی به اسفند 96 حدود 45 هزارمیلیارد ریال بوده است، در سال مالی 97 با افزایش 164 درصدی به 119 هزار میلیارد ریال رسیده است. بر همین اساس درآمد کارمزد حاصل از معاملات در این بازار با افزایش 38 درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل به 81 میلیارد ریال رسیده است.

میانگین ارزش ماهانه معاملات بورس انرژی در سال مالی 96 حدود 3.7 هزارمیلیارد ریال بوده است که در سال مالی 97 به 6.7 هزار میلیارد ریال افزایش یافته است. در نمودار زیر مجموع ارزش ماهانه معاملات بازار فیزیکی در بورس انرژی از ابتدای سال 96 نشان داده شده است : (ارقام به هزار میلیارد ریال)

اما اتفاق بسیار مهمتری که در حال رخ دادن است، تصویب عرضه نفت خام در رینگ صادراتی بورس انرژی است. مبنای معاملات در این بازار ارزی است و  بر این اساس وزارت نفت می‌تواند با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی برای صادرات، نفت خام و فراورده‌های نفتی را به قیمت رقابتی، در بورس انرژی به فروش برساند. البته یکی از مسائلی که تصمیم‌گیری در این باره را طولانی کرده است، ضرورت همکاری بانک مرکزی و بانک‌های عامل بابتِ ارائه راه‌حل‌های ممکن و مشارکت در امر نقل و انتقال و تسویه وجوه است که انتظار می‌رود پیگیری‌هایی که توسط شرکت ملی نفت ایران، شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و بورس انرژی ایران در حال انجام است، منجر به نتیجه شود.

درآمد غیرعملیاتی :

همانطور که گفته شد عمده درآمد های شرکت به درآمد های غیر عملیاتی اختصاص دارد که عمدتا به سود حاصل از سپرده گذاری در بانک و صندوق های سرمایه گذاری اختصاص دارد. مانده سرمایه گذاری های کوتاه مدت شرکت در پایان اسفند ماه 97 با افزایش 10 درصدی نسبت به اسفند سال 96 به 928 میلیارد ریال رسیده است. در نمودار زیر درآمد های غیر عملیاتی بورس انرژی به تفکیک در دوره های مختلف مقایسه شده است : (ارقام به میلیارد ریال)

هزینه ها :

تنها هزینه شرکت بورس انرژی هزینه عمومی و ادرای است که عمدتا به هزینه حقوق دستمزد کارکنان اختصاص دارد که در پایان اسفند سال 97 تعداد آنها 31 نفر (6 نفر بیشتر از سال 96) بوده است.این هزینه ها که در سال مالی 96 حدود (41) میلیارد ریال بوده است که برای سال مالی 97 به (59) میلیارد ریال افزایش یافته است.

نتیجه گیری :

در سال مالی گذشته خبر طرح عرضه نفت خام در بورس انرژی موجب گردید قیمت نماد انرژی3 در طول سه ماه از محدوده 11 هزار ریال به 83 هزار ریال افزایش یابد و با شفاف سازی شرکت مبنی بر محدود بودن کارمزد این معاملات در حال حاضر حوالی 50 هزار ریال آرام گرفته است. با این حال در سال قبل رشد نرخ ارز موجب شده تا ارزش معاملات در بازار فیزیکی بورس انرژی نسبت به سال قبل با بهبود چشمگیر همراه شود و سودآوری شرکت با جهش مواجه گردد.

آخرین تحلیل های تکنیکال